Świąd odbytu to nieprzyjemne uczucie swędzenia w okolicy odbytu powodujące chęć drapania się. Jest to powszechna choroba skóry wynikająca z podrażnienia skóry u ujścia kanału odbytu. Świąd często nasila się po wypróżnieniu, w szczególności przy biegunce oraz przed zaśnięciem. W rzeczywistości zazwyczaj oznacza zapalenie okolicy odbytu. Nasilenie stanu zapalnego może wzrastać ze względu na bezpośrednie urazy powstające w wyniku drapania się i obecności wilgoci. Istnieją przypadki, w których swędzenie odbytu jest na tyle intensywne, że chory odczuwa nieznośny dyskomfort, a nawet pieczenie oraz bolesność.
Świąd odbytu może mieć wiele przyczyn. Jeśli udaje się znaleźć powód, dla którego odczuwa się swędzenie, można mówić wówczas o tzw. świądzie idiopatycznym. Natomiast wtórnym można go nazwać wtedy, gdy eliminacja prowadzi do ustąpienia objawów. Do przyczyn świądu odbytu zalicza się:
- nieprawidłową higienę okolic odbytu,
- chorobę hemoroidalną,
- nadmierną potliwość,
- szczelinę odbytu,
- infekcje okolicy odbytu,
- zapalenia narządów płciowych u kobiet,
- choroby skóry.
Nie są to jednak wszystkie możliwe przyczyny. Znaczenie mogą mieć tutaj także stosowane przez chorego lekarstwa lub choroby ogólnoustrojowe, takie jak alergia czy cukrzyca. Przyczynę często stanowi również odparzenie odbytu występujące u osób spędzających wiele godzin siedząc lub leżąc.
Najbardziej charakterystycznym objawem świądu odbytu jest oczywiście uczucie swędzenia oraz dyskomfort. Jego intensywność może wzrastać wraz z wilgocią, naciskiem i siedzeniem. Oprócz tego często pojawia się również ból, uczucie pieczenia, obrzęk, wrzody, a nawet krew w stolcu czy krwawienie z odbytnicy. Mężczyźni zwykle zmagają się także ze swędzeniem prącia. Warto jednak zauważyć, że świąd odbytu to tak naprawdę objaw sam w sobie. Dopiero na jego podstawie określa się konkretny problem, który powoduje uczucie dyskomfortu w okolicy odbytu.
W przypadku świądu odbytu bardzo ważna jest konsultacja z lekarzem, gdyż nieleczony może zagrażać zdrowiu. Profilaktyka zależna jest od przyczyny problemu, aczkolwiek najczęściej w pierwszej kolejności skupia się na prawidłowej higienie okolic odbytu. Leczenie może jednak obejmować stosowanie metod farmakologicznych, w których zawierają się środki znieczulające oraz zwężające naczynia krwionośne. Zmniejszają one ból i obrzęk. Ich przyjmowanie powinno być natomiast ograniczone. Warto na początek spróbować mniej inwazyjnych sposobów, które odnoszą się do leczenia domowego. Lekarz może zalecić zmianę diety czy unikanie pokarmów nasilających świąd odbytu. W takim przypadku na podrażnioną okolicę nakłada się również niewielką ilość talku, która pomaga utrzymać suchą skórę. W sytuacjach kryzysowych, których przyczyną najczęściej jest szczelina odbytu lub hemoroidy, lekarz może zadecydować o leczeniu chirurgicznym. Wtenczas zabieg zazwyczaj polega na laserowym usunięciu źródła problemu.
