Przetoka okołoodbytnicza, zwana także ropną przetoką odbytu, to choroba zapalna wywoływana infekcją krypty odbytowej. Jest to patologiczny kanał otoczony przez tkankę ziarninową, który ma ujście wewnętrzne w odbytnicy lub w kanale odbytu, a ujście zewnętrzne na skórze otaczającej odbyt. Choroba ta jest niezwykle uporczywą dolegliwością, która wymaga interwencji chirurgicznej.
W zależności od położenia ujścia wewnętrznego przetoki oraz przebiegu kanału można wyróżnić przetoki międzyzwieraczowe, przezzwieraczowe, nadzwieraczowe oraz pozazwieraczowe.
Najczęstszą przyczyną powstania przetoki okołoodbytniczej jest zapalenie gruczołu przyodbytowego. Mieści się on w górnej części odbytu, którego ujście zatyka się grudką kału. Zapalenie gruczołu może być także spowodowane infekcją ogólnoustrojową. W zapalonym gruczole powstaje mikroropień, który wraz z czasem dostaje się do głębiej położonych tkanek, by następnie otworzyć się, tworząc kanał między jelitem a skórą. Prawdopodobne są również przypadki, w których przetoki powstają w wyniku urazu, w tym przetoki jatrogenne, które mogą być skutkiem operacji proktologicznych, a także nieprawidłowego zaopatrzenia poporodowej rany krocza.
Możliwe są też inne przyczyny rozwoju przetoki okołoodbytniczej. Należą do nich:
- choroby zapalne jelit,
- nowotwory odbytnicy i odbytu,
- ropne zakażenie skóry,
- przebyte operacje w okolicy odbytu,
- zatoka włosowa okolicy kości ogonowej,
- przebyte urazy tkanek miękkich okolicy krocza.
Przetoce okołoodbytniczej najczęściej towarzyszą nieprzyjemne odczucia, takie jak dyskomfort, pieczenie oraz ból w okolicy odbytu. Poza tym częstym objawem tej choroby jest zabrudzenie bielizny płynną, bezbarwną lub ropną treścią kałową, która wydobywa się z wyczuwalnego guzka powstałego w kroczu. Możliwe są jednak także bezobjawowe przetoki okołoodbytnicze.
Przetoka odbytu jest poważnym schorzeniem, a nieleczona może stanowić nawet zagrożenie życia. Wyciek kału jest bowiem w stanie doprowadzić do niebezpiecznej infekcji skóry. Nieleczona przetoka okołoodbytnicza często nawraca i skutkuje nietrzymaniem gazów i stolca, a w niektórych przypadkach ropowicą oraz sepsą.
W sytuacji zauważenia niepokojących objawów należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem proktologiem. W przypadku przetoki odbytu nie ma jednak możliwości leczenia farmakologicznego. Antybiotyki przepisane przez lekarza służą wyłącznie zwalczeniu infekcji. Jedynym wyjściem jest zabieg operacyjny, którego rodzaj jest dobierany w zależności od przebiegu kanału przetoki. Najczęściej polega on jednak na rozcięciu przetoki lub całkowitym jej wycięciu. Obecnie stawia się na leczenie laserem, które jest zabiegiem mało inwazyjnym, skutecznym oraz bezpiecznym. Ponadto rekonwalescencja po leczeniu laserowym jest krótsza i mniej uciążliwa w porównaniu do rekonwalescencji pooperacyjnej.
