Nowotworowe zmiany skórne pojawiają się w bardzo krótkim czasie. Rak skóry wzrasta zazwyczaj bardzo szybko, w przeciwieństwie do nowotworów łagodnych, które rozrastają się powoli i nie dają przerzutów. Poza tym nowotwory złośliwe skóry obejmują dwie główne podgrupy: czerniaka oraz niebarwnikowe nowotwory skóry (rak podstawnokomórkowy, kolczystokomórkowy oraz rak skóry z komórek Merkla).
Najczęściej występującym nowotworem jest rak podstawnokomórkowy, który stanowi na szczęście najmniejsze zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka. Cechuje się on powolnym wzrostem oraz miejscową złośliwością. Zazwyczaj nie daje odległych przerzutów i występuje u osób w podeszłym wieku. Poza tym najczęściej uwidacznia się on w miejscach odsłoniętych, takich jak czoło, uszy, nos czy dekolt. Ma postać niezapalnego guzka, który otoczony jest perełkowatym wałem. Jego leczenie obejmuje wycięcie chirurgiczne oraz dalsze monitorowanie, gdyż zmiana może odrastać.
Występowanie raka kolczystokomórkowego jest rzadsze od podstawnokomórkowego. Ten z kolei charakteryzuje się także szybszym wzrostem i częściej daje przerzuty. Najczęściej rozwija się na podłożu skóry zmienionej - stanów przedrakowych - wywołanych przez czynniki drażniące: chemiczne, mechaniczne, promieniowanie słoneczne lub rentgenowskie. Objawia się on drobnymi grudkami, które się łuszczą i są pokryte strupem.
Rak z komórek Merkla jest najrzadszym przypadkiem, który występuje u osób w starszym wieku. Poza tym najczęściej zlokalizowany jest na obszarach skóry narażonych na ekspozycję słońca. W głównej mierze dotyczy on regionu głowy i szyi, występuje również na kończynach. Objawia się on w postaci czerwonego guzka o gładkiej powierzchni.
Najbardziej niebezpieczny jest czerniak, który jest nowotworem złośliwym, ale nie rakiem, gdyż jego pochodzenie jest nienabłonkowe. Często pojawia się już w wieku średnim, a jego rozwój ma silny związek z długotrwałym i powtarzalnym narażeniem na promienie UV. Zazwyczaj w momencie rozpoznania obecne są przerzuty do węzłów chłonnych . Mogą pojawiać się one w wątrobie, płucach, a nawet w mózgu, jednakże w praktyce obejmują tak naprawdę wszystkie narządy.
Główną przyczyną powstawania wszystkich nowotworowych zmian skóry jest ekspozycja na działanie promieniowania słonecznego. Wyróżnia się natomiast czynniki zwiększające ryzyko zachorowania - są to:
- jasna karnacja,
- uwarunkowania genetyczne,
- immunosupresja,
- wiek powyżej 40 lat,
- niektóre infekcje wirusowe.
Podstawę leczenia nowotworów skóry stanowi doszczętne wycięcie zmian (chirurgiczne lub laserowe). W przypadku czerniaka przeprowadza się również biopsję węzłów chłonnych, a dalsze leczenie ma charakter obserwacyjny chorego. W sytuacji wysokiego ryzyka stosuje się także terapię systemową lub leczenie celowane.
